Laatste Update: door

Een spier kan eigenlijk maar 1 kunstje en dat is samentrekken en weer ontspannen, voor meer info over spieren en anatomie, zie het artikel Spieren van het lichaam. Voor deze samentrekking is energie nodig. Deze energie kan uit verschillende energiesystemen komen. Is dit belangrijk voor jou om te weten? Ja, want je kan door gerichte training een energiesysteem efficienter maken, wat resulteert in betere prestaties afhanklijk van je doel. Het lichaam kan gebruik maken van drie energiesystemen. Een ding hebben alle energiesystemen met elkaar gemeen, de splitsing van ATP (adenosine tri phosphate) naar ADP (adenosine di phosphate), waarbij energie vrijkomt voor de spiercontractie. Het verschil in energiesystemen zit hem in de manier waarop ADP weer wordt ‘opgeladen’ tot ATP.

Het anaeroob alactisch energiesysteem

Aan het begin van een (maximale) inspanning is de zuurstof toevoer nog niet voldoende op gang gekomen om in de energiebehoefte te voorzien. Pas na enkele minuten is het rendement optimaal, tot die tijd zal de energielevering vrijwel volledig anaeroob verlopen. De ATP voorraad in een cel is voldoende voor 2 a 3 seconden inspanning. Duurt een inspanning langer, dan zal de ontstane ADP  heropgeladen moeten worden tot ATP. In de eerste 10 seconden van een (maximale) inspanning gebeurd dit vooral door CP (creatine phosphate). CP is een direct beschikbare fosfaatbinding in de spiercel die bij splitsing veel energie levert, waardoor ADP makkelijk weer omgezet kan worden naar ATP. Hoe meer CP aanwezig in de spiercel, hoe makkelijker en langer je een inspanning kunt volhouden. Dit is ook precies de reden dat (kracht)sporters suppleren met creatine (monohydraat). Dit veilige supplement vergroot de voorraad CP in de spiercellen wat na twee weken al kan resulteren in een krachttoename van wel 6-15%!
Het grote voordeel van dit energiesysteem is dat het alactisch is, wat wil zeggen dat er geen lactaat (melkzuur) gevormd wordt tijdens de energie voorziening. Het nadeel van dit energiesysteem is de korte duur, 8-18 seconden voordat er overgeschakeld moet worden op het volgende systeem. Dit systeem is van groot belang voor sprinters, power-lifters en bodybuilders.

Het anaeroob lactisch energiesysteem

Na zo’n maximaal 18 seconden is de spiercel door zijn CP heen, duurt de inspanning langer, dan kan CP dus niet meer in energie voorzien. Daarnaast is nog steeds de zuurstofvoorziening naar de spiercellen onvoldoende, dus zal het lichaam deze periode moeten overbruggen met het zogenaamde anaeroob lactisch energiesysteem. Met dit systeem wordt glycogeen afgebroken zonder zuurstof, hierbij komt weer energie vrij om ATP weer op te laden (ofwel anaerobe glycolyse). Helaas wordt er bij dit energiesysteem lactaat geproduceerd, wat zorgt voor verzuring. Boven een bepaalde trainingsintensiteit is de productie van lactaat groter dan wat het lichaam kan afvoeren, uiteindelijk resulteert dit in spierfalen en/ of kramp. Het is dus zaak de lactaatspiegels onder controle te houden door korte rustmomenten in te lassen of de intensiteit van de inspanning te verlagen.

Het lichaam heeft een glycogeenvoorraad voor ongeveer 1 – 2 uur  redelijk intensieve inspanning. Let wel, als je maximaal traint en helemaal tot het gaatje gaat zijn je glycogeen voorraden vaak al na een half uur of minder leeg! Wil je langer (maximaal)  trainen, dan is het verstandig voor en tijdens je training snelle koolhydraten te nemen in de vorm van isotone of zelfs hypertone sportdrankjes. Ook zou je koolhydraat stapelen kunnen toepassen om je glycogeenvoorraden te vergroten.

Het anaeroob lactisch systeem wordt vooral aangesproken bij middellange inspanningen zoals een hardloopwedstrijd van 400-800 meter en zwemmers. Bij langere afstanden, of zoals bij wielerwedstrijden is het aeroob energiesysteem van groot belang.

Het aeroob energiesysteem

Het aeroob energiesysteem komt vaak pas echt goed op gang na 10-20 minuten intensieve inspanning. Bij dit systeem wordt ATP gevormd door de oxidatie van glycogeen en vetzuren. Bij de verbranding van 1 molecuul glycogeen komen 38 moleculen ATP vrij, bij de oxidatie van vetzuren zelfs 130 moleculen ATP. Eenmaal op gang is dit een zeer efficient energiesysteem, het levert ook geen lactaat. De afvalproducten zijn CO2 en water, CO2 wordt uitgeademt, water is nuttig voor de spiercel. Het voordeel van het aerobe energiesysteem is dat de inspanning ontzettend lang kan worden volgehouden.

Duursporters kennen ‘de man met de hamer’. Ze komen deze tegen op het moment dat het lichaam door zijn glycogeen reserves heen is (vaak na 1-2 uur) en het steeds meer of volledig moet overschakelen op vetzuur oxidatie. Deze laatste is iets moeilijker op gang te krijgen wat tot een moeizame overschakeling kan leiden. Eenmaal op gang is dit een energiesysteem wat je erg lang vol kunt houden. 

Energiesystemen bij diverse sporten

Bronnen

  • Basis voor verantwoord trainen, J. Vrijens, J. Bourgois, M. Lenoir,Monografie voor LO nr42
  • Prof. Mvr. Speleers,cursus 2LO, Trainingsleer
  • Prof. Mvr. Van Hauwermeiren, cursus 2LO, Fitness

 

Er zijn nog geen reviews, misschien wil jij er eentje achterlaten voor een ander?